Chương trình Ngữ văn 9 mang tính kế thừa và phát triển đồng tâm vượt bậc từ các khối lớp trước. Nếu ở lớp dưới, học sinh làm quen với những thể loại đơn giản, thì lên lớp 9, các em sẽ đối diện với những thể loại đòi hỏi tư duy phân tích phức tạp và chiều sâu trải nghiệm như: Truyện truyền kì, Thơ song thất lục bát, Truyện thơ Nôm hay Bi kịch. Cấu trúc 10 bài học ở hai tập sách được thiết kế đan xen hài hòa giữa trục thể loại và các chủ điểm nhân văn sâu sắc: từ tiếng gọi thiêng liêng của non sông, những khám phá vẻ đẹp văn chương cho đến tiếng nói của lương tri và những suy ngẫm về thời đại.
Thầy Bùi Mạnh Hùng giới thiệu cấu trúc chương trình SGK Ngữ văn 9
Tại buổi tập huấn, PGS.TS. Bùi Mạnh Hùng đã thẳng thắn phân tích những "điểm nghẽn" cố hữu đó là tình trạng lạm dụng việc đảo trật tự bài học làm phá vỡ tính logic; lối giảng văn truyền thụ một chiều dập khuôn; hay xu hướng xem nhẹ thực hành Nói - Nghe và phần "Viết kết nối với đọc".
Để giải quyết triệt để, Tổng Chủ biên đề xuất giải pháp tận dụng tối đa tính "mở" và tinh thần "giảm tải" của bộ sách. Giáo viên cần linh hoạt tinh giản số lượng bài viết không bắt buộc để nhường không gian cho hoạt động trải nghiệm. Với các văn bản đọc, ngoại trừ các tác phẩm di sản bắt buộc, giáo viên có thể hướng dẫn học sinh tự đọc tại nhà (đối với Văn bản 3) để tối ưu hóa thời gian trên lớp.
Thay đổi cốt lõi nhất chính là sự dịch chuyển vai trò của người thầy: từ diễn giảng một chiều sang tổ chức hoạt động học. Người dạy đóng vai trò hướng dẫn, hỗ trợ thân thiện, tuyệt đối không trả lời thay nhằm đánh thức tính tự chủ của học sinh.
Buổi bồi dưỡng cũng làm sáng tỏ bước chuyển trong kiểm tra, đánh giá. Hệ thống câu hỏi từ bài học đến thi cử phải bám sát bốn mức độ tư duy: Nhận biết; Phân tích, suy luận; Đánh giá, vận dụng, tránh các yêu cầu mơ hồ để phản ánh thực chất năng lực. Ở cấp THCS, đích đến cuối cùng của đọc hiểu là năng lực vận dụng, giúp học sinh rút ra những bài học thực tiễn thiết thực.
Nhóm giáo viên Ngữ văn tham gia buổi tập huấn
Sự chủ động nhập cuộc của tập thể giáo viên Ngữ văn trường THCS Ba Đình chính là lời khẳng định cho quyết tâm đổi mới. Với tâm thế chu đáo này, những tiết Ngữ văn lớp 9 năm học 2026-2027 tới đây hứa hẹn sẽ thực sự trở thành những giờ học đầy cảm hứng, khai phóng năng lực và nuôi dưỡng tâm hồn cho các em học sinh./.
